Parenting.pl. Parenting.pl to nowoczesny portal przeznaczony przede wszystkich dla obecnych i przyszłych rodziców, ale również dla osób zainteresowanych tematyką związanych z rozwojem i zdrowiem dziecka. Serwis posiada bogatą bazę treści. Lek. Agnieszka Barchnicka Hematologia , Tychy. 81 poziom zaufania. Za niski poziom trójglicerydów. U mnie trójglicerydy sa 50% ponizej dolnej normy. Pytalam lekarke internistke, a ona mowi, ze to "lepiej niz dobrze". Jest to bardzo dziwna odpowiedz - gdyby tak było, ze czym nizszy poziom tym lepiej, to norma bylaby od zera, a nie jest. Dodam, ze w zwiazku z leczeniem nieplodnosci biore na. Przechodząc do konkretów, za prawidłowe stężenia hemoglobiny u dzieci uznaje się: u noworodków: od 14 do 23 g/dl, u dzieci pomiędzy pierwszym miesiącem a drugim rokiem życia: od 10,5 do 14 g/dl, u dzieci mających od 2 do 10 lat: 11,5-15,5 g/dl, u dziewczynek w wieku od 10 do 18 lat: 12-15 g/dl, u chłopców w wieku od 10 do 18 lat Ppoziomy żelaza były w ciągu ostatniego roku w granicach 36-68 i niska ferrytyna 27, 36, hemoglobina też 12,2 12,4. Po podaniu dożylnie trzech wlewów żelaza - ferrytna jest na poziomie 150, żelazo 83, hemoglobina 12,2 (dwa tygodnie po wlewie), a teraz po 1,5 miesiąca od wlewów - ferrytna 157, żelazo 46 a hemoglobina 12,4. Ferrytyna jest białkiem wewnątrzkomórkowym, którego nadrzędną funkcją jest magazynowanie żelaza. Oznaczenie jej poziomu we krwi jest pomocne w diagnostyce niedokrwistości, syndromu niespokojnych nóg, a także hemochromatozy. Ponadto poziom ferrytyny jest podwyższony w przypadku stanów zapalnych (stanowi tzw. białko ostrej fazy). Co oznacza niska hemoglobina? Niski poziom hemoglobiny we krwi, czyli anemia, oznacza, że ilość hemoglobiny w czerwonych krwinkach jest niższa niż zalecana norma. Hemoglobina jest białkiem zawierającym żelazo, które jest odpowiedzialne za transport tlenu z płuc do tkanek i narządów w organizmie. Anemia może wystąpić z różnych . Rozumiem, że próby suplementacji żelaza były, ale nie przyniosły efektu? Jeżeli podawała Pani dziecku preparaty żelaza, dbałą o odpowiednią dietę bez skutku, to myślę, że należałoby rozważyć konsultację gastroenterologiczną. Pozdrawiam Skoro czytasz o ferrytynie, to już pewnie wiesz wszystko o żelazie 😉 Ferrytyna to magazyn żelaza. W całym organizmie jest jej 1-1,5g. Stężenie ferrytyny 1 ug/l odpowiada 8 mg zapasowego żelaza. Normy tego białka (ferrytyna jest białkiem), są różne zależnie od płci. Dla mężczyzn wynoszą one 25-400 ug/l, dla kobiet 10-200 ug/l. Kiedy jest za niska? Oczywiście, przy niedoborze żelaza w organizmie. A kiedy za wysoka? To już nie jest takie proste. Jej wysokie stężenie wcale nie musi świadczyć o nadmiarze żelaza. Podwyższona jest również w stanach zapalnych (jest tzw. białkiem ostrej fazy i jego ilość zwiększa się przy każdym zapaleniu, infekcji i to do trzech razy w stosunku do normy). Także w tzw. niedokrwistości chorób przewlekłych* jej stężenie może być wysokie, co bywa mylące. Wówczas problemem jest nie nadmiar żelaza lecz jego złe przyswajanie (w tej sytuacji żelazo będzie niskie!). Kiedy ją oznaczać? W przypadku gdy poszukujemy przyczyny niedokrwistości albo niedoboru żelaza, oraz w monitorowaniu terapii preparatami żelaza (suplementacji). Czy nie wystarczy tylko sprawdzić żelazo? Otóż, nie. W początkowej fazie niedoboru żelaza po samej morfologii krwi czy też po samym stężeniu żelaza nie będzie można jeszcze nic powiedzieć, gdyż mogą być w normie, natomiast ferrytyna będzie niska. Podobnie w suplementacji żelazem- żelazo i morfologia mogą być już zadowalające, ale niska ferrytyna będzie świadczyć o tym, że zapasy się jeszcze nie odbudowały. Czy może sprawdzać tylko ferrytynę? Też nie. Są takie sytuacje, że będzie fałszywie wysoka (patrz *). *Co to jest niedokrwistość chorób przewlekłych– to niedokrwistość występująca w chorobach zakaźnych, nowotworowych, chorobach autoimmunologicznych. Stwierdza się tam niskie stężenie żelaza i transferyny (białka transportującego żelazo) ale wysokie ferrytyny. Zawsze gdy masz jakiekolwiek wątpliwości- poradź się lekarza! Internet nie zastąpi wiedzy i doświadczenia nabytych przez lata, a do tego każdy organizm jest inny… Tags: anemia, białko ostrej fazy, choroby autoimmunologiczne, ferrytyna, magazyn żelaza, niedokrwistość chorób przewlekłych, niska ferrytyna, normy ferrytyny, stan zapalny, wchłanianie żelaza, żelazoRead more articles Dzieci wiedzą, ile jedzenia potrzebują. Pozwól dziecku decydować o tym, ile ma jeść. Nie zmuszaj do jedzenia. Dziecko ma instynkt – potrafi samo zdecydować, których składników odżywczych najbardziej potrzebuje… Znacie to? Ja sama Was do tego przekonuję, bo w dużym stopniu to prawda. Możemy się naprawdę bardzo dużo nauczyć od naszych dzieci w kwestii jedzenia. Ale musimy również pamiętać, że zawsze to my jesteśmy rodzicami, to my jesteśmy odpowiedzialni za zdrowie naszych maluchów. Dlatego to w naszych rękach pozostają decyzje, co do jedzenia podamy dziecku (spójrz na złotą zasadę żywienia dzieci) i dlatego to my powinniśmy obserwować uważnie zachowania naszych dzieci. Jeśli coś nas niepokoi, wydaje nam się, że apetyt dziecka znacznie się zmniejszył, że mało rośnie lub gorzej się czuje przez dłuższy czas, warto to skonsultować z lekarzem pediatrą. Dzieci w okresie rozszerzania diety zazwyczaj są bardzo chętne do próbowania nowości. Nie zawsze oznacza to, że jedzą duże ilości pokarmu, ale powinny wykazywać zainteresowanie i stopniowo zwiększać swoje umiejętności w jedzeniu. To bardzo ważne, bo właśnie okres rozszerzania diety ma wyrobić w dziecku przekonanie, że pokarmy stałe to dobre źródło energii oraz wspierać dziecko w procesie nauki jedzenia. Jednak czasem rozszerzanie diety idzie nam powoli… nie widzimy większych postępów. Mimo kilku miesięcy systematycznego proponowania posiłków stałych, dziecko nie ma ochoty ich próbować i nadal je mikroskopijne ilości. Być może również Twoje dziecko jadło lepiej przez pewien czas, a w tej chwili znów je głównie mleko i straciło zainteresowanie pokarmami stałymi. Oczywiście przyczyn takich trudności może być wiele. Być może nawet jest to całkowicie rozwojowe zachowanie i potrzebujecie po prostu czasu. To mogą być jednak również objawy niedoboru żelaza Nie muszą! Równie dobrze dziecko może stracić apetyt z powodu wyżynających się ząbków czy infekcji, na szczęście już jedno badanie krwi może rozwiać nasze wątpliwości. Przygotowałam dla Ciebie serię wpisów, które wyjaśnią Ci kiedy i dlaczego warto badać poziom żelaza u dziecka, jak zmniejszyć niedobory żelaza za pomocą diety, jak układać bogaty w żelazo jadłospis dla malucha i starszaka. Zaczynamy od wiedzy mocno teoretycznej, nie będzie mega ciekawie i intrygująco, ale jeśli chcesz zgłębić temat żelaza i jego znaczenie dla zdrowia Twojego malucha, musisz przez to przejść 😀 CZY TO MOŻE PRZYTRAFIĆ SIĘ NAM? Niedobory żelaza to najczęstsze niedobory żywieniowe, które pojawiają się u niemowląt i małych dzieci w krajach rozwijających się. Najczęściej dotykają dzieci w wieku do ok. 18 miesiąca życia. Anemię z niedoborów żelaza stwierdza się już u ok. 25% dzieci w wieku przedszkolnym. Pojawia się ona u ok. 2-9% niemowląt i małych dzieci do lat 3. Znacznie powszechniejsze są niedobory żelaza, które występują nawet 20% maluchów w wieku 1-3 lat. WHO wskazuje, że ok. 42% przypadków anemii (nie każda anemia wywołana jest niedoborem żelaza) u dzieci można by wyeliminować dzięki stosowaniu odpowiednich suplementów żelaza. Zatem odpowiadając na pytanie z nagłówka – jak najbardziej…niedobory żelaza, anemia u Twojego dziecka, to może być również Wasz problem. CZY ŻELAZO JEST NAPRAWDĘ WAŻNE? Tak! Żelazo jest ważne dla nas wszystkich, ale szczególnie dla naszych dzieci. Żelazo bowiem jest jednym z najważniejszych składników decydującym o prawidłowym wzroście i rozwoju dzieci. Co ważne, już niewielkie niedobory żelaza mogą wpływać rozwój neurologiczny i zachowanie naszych pociech, wiele z tych zmian może być nieodwracalnych. Wzrost i rozwój dziecka w pierwszych latach życia jest najintensywniejszy. Odpowiedni poziom żelaza we krwi to czynniki krytyczny dla prawidłowości tych procesów. Anemia lub duży niedobór żelaza w pierwszych latach życia dziecka wpływa na jego zdolności umysłowe, zachowanie oraz rozwój neurologiczny w przyszłości. Dzieci z niedoborami żelaza mogą mieć problemy z koncentracją, zmniejszoną zdolność do zachowania uwagi, gorsze wyniki w nauce, obniżoną odporność. Obniżony poziom żelaza wpływa również na nasze samopoczucie – czujemy się zmęczeni i osłabieni. Ponadto dzieci z niedoborami żelaza charakteryzują się wolniejszym wzrostem i niższą masą ciała. Co bardzo ważnem anemia wywołana niedoborami żelaza może prowadzić również do osłabienia apetytu! Ten efekt jest szczególnie niebezpieczny u małych dzieci, ponieważ tworzy „błędne koło”. Dziecko nie ma ochoty na jedzenie, bo ma anemię, a poziom żelaza we krwi się nie podnosi, bo dziecko nie je produktów bogatych w żelazo, bo nie ma na nie apetytu. Trudno przełamać ten impas… DZIECI Z GRUPY RYZYKA Które dzieci znajdują się w największej grupie ryzyka rozwoju niedoborów żelaza? Dzieci urodzone przedwcześnie Dzieci z niską masą urodzeniową Dzieci z ciąży z komplikacjami (nadciśnienie, cukrzyca ciężarnych) Dzieci matek cierpiących na anemię w ciąży Dzieci karmione piersią (jeśli po ukończeniu 6. miesiąca życia nie otrzymały dodatkowych pokarmów bogatych w żelazo) Dzieci, które piją mleko krowie lub kozie jako podstawowe mleko przed ukończeniem 1. roku życia Dzieci pijące mleko modyfikowane, które nie jest wzbogacone w żelazo Dzieci w wieku 1-5 lat, które piją dziennie więcej niż ok. 700 ml mleka krowiego, koziego lub sojowego dziennie Dzieci na restrykcyjnej diecie (spowodowanej np. alergiami lub chorobami przewlekłymi) Dzieci karmione piersią???!! Mleko matki jest wspaniałym źródłem żelaza dla niemowląt. Choć nie ma go tam bardzo dużo (jedynie ok. 0,3 mg /litr, dla porównania mleko krowie zawiera ok. 0,8 mg/litr) to jego wchłanialność jest znacznie wyższa! Niemowlęta są stworzone do tego, by wykorzystywać w najlepszy możliwy sposób żelazo dostępne w mleku matki. Są w stanie przyswoić je nawet w 70%. Tymczasem stopień przyswajalności żelaza z mleka modyfikowanego waha się między 3-12% a z mleka krowiego wynosi ok. 10%. Potwierdzamy zatem tylko, że mleko matki jest najlepszym możliwym pokarmem dla niemowląt! Musisz wiedzieć, że żelazo to generalnie trudny składnik do przyswojenia przez organizm. Często nasze ciało musi się naprawdę nagimnastykować, by wykorzystać żelazo dostarczone z pożywieniem. Dlatego o tym, jak wesprzeć ten proces pojawiła się druga część wpisu na temat żelaza w diecie niemowląt. Skoro jednak karmienie piersią ma tak wiele zalet, a mleko matki jest świetnym źródłem żelaza dla dzieci, to dlaczego właśnie dzieci karmione piersią znajdują się w grupie ryzyka rozwoju anemii? Przychodzi bowiem taki moment, gdy mleko matki nie wystarcza. Dzieje się tak z dwóch przyczyn: Po 1. Zapasy żelaza u niemowlaka stopniowo się wyczerpują między 4 a 6 miesiącem życia. Ich wielkość zależy od kilku czynników (chociażby tego jak długo pozostawiono po porodzie nieodciętą pępowinę) i u niektórych maluchów mogą być mniejsze (i kończyć się np. koło 4 miesiąca) u innych większe (wystarczą do 9-12 miesiąca życia). Po 2. Między 6 a 24 miesiącem życia, niemowlęta stają się zależne od dodatkowych źródeł żelaza z powodu znacznego wzrostu na zapotrzebowanie na ten składnik. Znacznie wyższego (w przeliczeniu na kg masy ciała) niż w jakimkolwiek innym momencie życia. Niemowlęta w wieku 6-12 miesięcy potrzebują średnio 11 mg żelaza dziennie. To więcej niż potrzebuje dorosły mężczyzna! Tymczasem zapotrzebowanie dziecka np. 4 miesięcznego to jedynie ok. 0,3 mg.* *obecnie pojawiają się badania mówiące, iż zapotrzebowanie na żelazo w rzeczywistości nie jest aż tak wysokie, jednak nadal jest znacznie wyższe niż w pierwszym półroczu życia Zatem mniej więcej w okolicy 6 miesiąca życia dzieją się dwie rzeczy – zapasy żelaza po porodzie się wyczerpują a zapotrzebowanie na żelazo znacznie wzrasta! Dlatego nie należy zbytnio zwlekać z rozszerzaniem diety malucha. Jeżeli nie wiesz, jak się do tego zabrać, przeczytaj koniecznie moje KOMPENDIUM WIEDZY O ROZSZERZANIU DIETY NIEMOWLĄT. Nie ma też powodu, by obawiać się tak wspaniałych źródeł żelaza jak wołowina, mięso z indyka czy nawet wątróbka! Dieta niemowląt absolutnie nie powinna składać się wyłącznie z warzyw i owoców. KIEDY NALEŻY PRZEBADAĆ DZIECKO? Czy jeżeli Twoje dziecko nie należy do grupy ryzyka, również powinnaś obawiać się niedoborów żelaza? Nie musi Ci się to śnić po nocach, ale warto to zbadać. Amerykańska Akademia Pediatryczna zaleca, by niemowlęta w wieku od 9-12 miesięcy były przesiewowo przebadane w kierunku anemii. Te z grupy ryzyka także po raz drugi w wieku późniejszym. Co to w praktyce oznacza? Jeśli Twoje dziecko jest w wieku między 9-12 miesięcy, nawet jeśli nie widzisz u niego żadnych niepokojących objawów wskazujących na anemię czy niedobór żelaza, możesz rozważać przebadanie go w kierunku anemii. Wybierz się do lekarza po skierowanie na badania krwi swojego maluszka. W Polsce nie ma odgórnych zaleceń profilaktycznego badania dzieci w kierunku anemii. Wiele krajów, w tym Stany Zjednoczone, zaleca jednak takie badanie. Jakie wskaźniki należy zbadać? Niestety istnieje bardzo wiele wskaźników, które wykorzystują lekarze do zbadania poziomu żelaza u dzieci. Ja przekażę Wam informację ze sprawdzonego źródła. Zatem, za Europejskim Stowarzyszeniem Pediatrii, Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia (ESPGHAN) Najbardziej polecanym sposobem oceny poziomu żelaza jest oznaczenie: poziomu hemoglobiny poziomu ferrytyny By stwierdzić anemię lub niedobór żelaza u dziecka, należy skorzystać z minimum 2 wskaźników (stosuje się również oznaczenie poziomu żelaza, transferyny, ekwiwalent hemoglobiny w retikulocytach) Zatem nie wystarczy zbadanie zwykłej morfologii! Sam poziom żelaza we krwi jest wrażliwy na wiele czynników, chociażby porę dnia. Jeżeli lekarz zlecił jedynie ogólną morfologię, poproś również o oznaczenie poziomu ferrytyny! Niestety badanie to nie jest refundowane z NFZ Niestety u niemowląt i małych dzieci nawet prawidłowo zlecone badania nie dają nam 100% pewności, co do słuszności diagnozy… Wszystko za sprawą norm, które opracowane są głównie dla osób dorosłych i starszych dzieci. ESPGHAN podaje własne zakresy norm do stosowania u małych dzieci (zainteresowanych odsyłam do całego artykułu). Jednak ze względu na różnice w sposobie badania próbki, najlepszym kierunkiem jest sugerowanie się normami podanymi przez konkretne laboratorium. Wiek dziecka Prawidłowy poziom hemoglobiny [mg/L] Prawidłowy poziom ferrytyny [µg/L] 2 miesiące 9,0 40 4 miesiące 10,5 20 6-24 miesiące 10,5 10-12 2-5 lat 11 10-12 JAK OBJAWIA SIĘ NIEDOBÓR ŻELAZA Niedobory żelaza mogą pojawić się również w późniejszym czasie, u dzieci starszych. Dlatego warto poznać ich najczęstsze objawy. Zmęczenie Słaby apetyt Spowolnienie wzrostu Blada skóra Apetyt na produkty niejadalne np. ziemię, lód, piasek Nadwrażliwość Łamliwe paznokcie Bóle i zawroty głowy Częste i nawracające infekcje Przyspieszony oddech Nadmierna senność Trudności z koncentracją Jeżeli niektóre z tych objawów występują aktualnie u Twojego dziecka, skonsultuj to z lekarzem. Jeśli jeszcze nie pobrałaś darmowych materiałów o żelazie – tabeli produktów bogatych w ten składnik – zrobisz to klikając TUTAJ ZAPOTRZEBOWANIE NA ŻELAZO Normy wskaźników we krwi to jedno, a zapotrzebowanie na żelazo u dziecka to drugie. Powiedziałam już Wam, że zapotrzebowanie na żelazo gwałtownie wzrasta u dzieci mniej więcej w wieku 6 miesięcy. Tak wysokie zapotrzebowanie utrzymuje się już generalnie przez całe dzieciństwo, ale musisz pamiętać, że jest różnica między ilością jedzenia, którą jest w stanie jeść 7-miesięczny maluch a 12-latek… A zapotrzebowanie na żelazo mają niemal identyczne! Co to dla nas oznacza? Już na początku rozszerzania diety należy zwrócić szczególną uwagę na dostarczenie wystarczającej ilości żelaza Jest szczególnie ważne, jeśli stosujemy metodę BLW. O zasadach bezpiecznego BLW pisałam tutaj. Pamiętaj, że stwierdzona anemia lub niedobór żelaza jest jednym z przeciwskazań do stosowania tej metody. Najlepiej najpierw podnieść u dziecka poziom żelaza a potem wprowadzić zasady BLW Nie oznacza to absolutnie, że masz w dziecko wmuszać jedzenie. Mimo wszystko Twoje dziecko zna lepiej możliwości i pojemność swojego żołądka niż Ty. Staraj się po prostu proponować posiłki bogate w żelazo, w różnorodnej formie, ograniczając jednocześnie czynniki, które utrudniają wchłanianie żelaza z diety. Szerzej o tym, jak powinna wyglądać bogata w żelazo dieta niemowlaka i małego dziecka, będę pisała w kolejnych postach z serii Wiek dziecka Zalecana ilość żelaza w diecie dziecka 7 – 12 miesięcy 11 mg 1-2 lata 7 mg 4 – 6 lat 10 mg 7 – 9 lat 10 mg 10-12 lat 10 mg ( u dziewczynek po wystąpieniu miesiączki 15 mg) 13 – 18 lat dziewczynki 15 mg 13 – 18 lat chłopcy 12 mg JAK PODNIEŚĆ POZIOM ŻELAZA U DZIECKA? Ok, odebraliśmy badanie, lekarz stwierdził prawidłowy bądź nieprawidłowy poziom żelaza u naszego dziecka. Co robić? Suplementować? Rozszerzać dietę? Co podawać dziecku? Dziecko z niskim lub prawidłowym poziomem żelaza: Nie ma powodu do prewencyjnego stosowania suplementów żelaza Absolutnie nie stosuj suplementów żelaza bez konsultacji z lekarzem (włączamy w to również różne spiruliny, algi itp.) Nie zwlekaj z rozszerzeniem diety o pokarmy bogate w żelazo (mięso, kaszki fortyfikowane) – rozpocznij zaraz po ukończeniu 6. miesiąca życia Prawidłowy poziom żelaza najłatwiej osiągnąć zróżnicowaną, bogatą w żelazo dietą Stosując BLW, należy pamiętać, by każdy posiłek zawierał wartościowe źródło żelaza dla dziecka. Przy karmieniu tradycyjnym żelazo powinno znaleźć się w głównych posiłkach Do ukończenia roczku unikaj podawania mleka krowiego w dużych ilościach. W żadnym wypadku nie może ono zastąpić mleka matki lub mleka modyfikowanego. W niewielkich ilościach może być wykorzystywane do przyrządzania potraw W diecie małych dzieci (1-3 lat) mleko krowie należy ograniczyć do max. 500 ml/dzień (licząc łącznie mleko świeże wraz ze wszystkimi przetworami) Dziecko z niedoborem żelaza lub stwierdzoną anemią: Przede wszystkim sugeruj się zaleceniami lekarza Stosuj suplement żelaza zgodnie z zaleceniami lekarza Nie stosuj żadnych suplementów bez konsultacji z lekarzem Kontroluj poziom żelaza u dziecka wykonując zalecone przez lekarza badania Jeżeli karmisz mlekiem modyfikowanym, warto zastanowić się nad kontynuowanie podawania go aż do ukończenia 18. miesiąca życia dziecka Nie zwlekaj z rozszerzeniem diety dziecka- rozpocznij zaraz po ukończeniu 6. miesiąca życia lub wcześniej, jeśli dziecko wykazuje objawy gotowości do rozszerzania diety Rozszerzanie diety rozpocznij metodą tradycyjną (przeciery, karmienie łyżeczką). Postaraj się w miarę możliwości szybko wprowadzić do diety produkty mięsne (wołowinę, mięso indyka, żółtko jaja, dobrej jakości podroby Dbaj o różnorodną i zbilansowaną, bogatą w żelazo dietę. Możesz korzystać z produktów fortyfikowanych w żelazo (np. dobrej jakości kaszki dla niemowląt) Do ukończenia roczku unikaj podawania mleka krowiego w dużych ilościach. W żadnym wypadku nie może ono zastąpić mleka matki lub mleka modyfikowanego. W niewielkich ilościach może być wykorzystywane do przyrządzania potraw W diecie małych dzieci (1-3 lat) mleko krowie należy ograniczyć do max. 500 ml/dzień (licząc łącznie mleko świeże wraz ze wszystkimi przetworami) Gdy poziom żelaza ustabilizuję się na prawidłowym poziomie, możesz zacząć stosować technikę BLW Więcej szczegółowych informacji na temat układania zdrowej, bogatej w żelazo diety dla niemowląt i dzieci w kolejnych wpisach z serii 🙂 Jak zwiększyć poziom żelaza u dziecka? Produkty bogate w żelazo + przykładowy jadłospis Mam nadzieję, że to podsumowanie będzie dla Was jasne i czytelne 🙂 Starałam się zawrzeć całą teoretyczną wiedzę na temat niedoborów żelaza u dzieci. Temat jest ważny, dlatego na tym nie poprzestanę, ale chciałam byście wiedzieli, jak na niedobory żelaza u dzieci patrzy nauka i medycyna 🙂 Dajcie koniecznie znać, czy wpis Wam pomógł, czy czegoś jeszcze w nim brakuje, czy macie jeszcze jakieś pytania! Źródła: Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Health Statistics. National Health and Nutrition Examination Survey. Available at: Accessed September 29, 2008 ESPGHAN Iron requirements of infants and toddlers. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2014; 58: 119-29 WHO Anemia z niedoborów żelaza Normy Żywienia Nowelizacja 2012 – Podwyższona ferrytyna – dlaczego jest niebezpieczna? Wszyscy wiemy, czym jest żelazo. Ale ferrytyna dla wielu osób brzmi bardzo zagadkowo… Też nie wiedziałam, czym tak naprawdę jest – dopóki nie usłyszałam diagnozy: hemochromatoza! Dlaczego podwyższona ferrytyna to sygnał alarmowy, którego nie można lekceważyć? Ferrytyna wysoka i niska – co oznaczają? Ferrytyna jest białkiem m. in. przechowującym żelazo na 'czarną godzinę’ – przede wszystkim w wątrobie. To taki zapasowy magazyn tego pierwiastka. Jeśli w konkretnym momencie tego pierwiastka w organizmie jest za mało, może ono zostać pobrane z tego magazynu i wykorzystane. Poziom ferrytyny oznacza się najczęściej w dwóch przypadkach: przy podejrzeniu anemii – o tym świadczy niska ferrytyna, przy zbyt wysokim poziomie żelaza i hemochromatozie (tak było u mnie) – wysoka ferrytyna. Badanie ferrytyny często zleca się też osobom z Hashimoto i chorobami tarczycy, bo te osoby są narażone na jej niedobór. Jednak jeśli wynik ferrytyny wskaże, że jest jej zbyt dużo, nie oznacza to, że to zdrowo. Jeśli masz zbyt wysoki poziom żelaza czy ferrytyny, być może myślisz sobie, że to dobra wiadomość. W końcu nie masz anemii, której wszyscy tak bardzo się boimy! TAKIE MYŚLENIE TO BŁĄD! Nawet jeśli ferrytyna nie przekracza normy, ale jest już w górnej granicy – już trzeba się mieć na baczności. Dlaczego? Ferrytyna w nadmiarze może być bardzo niebezpieczna. Miesiączki nie są fajne, ale dzięki nim mamy szansę pozbyć się toksycznego żelaza! 🙂 I żyjemy dłużej od mężczyzn! Podwyższona ferrytyna jest toksyczna… Opowiem Wam na moim przykładzie (całą moją historię możesz przeczytać TUTAJ >>). Byłam przemęczona, nie miałam energii dosłownie na nic, bolały mnie stawy w dłoniach, włosy i paznokcie były przeraźliwie słabe… Oczywiście lekarz rodzinny podejrzewał anemię, ale wynik badania żelaza wskazał nadmiar tego pierwiastka… Lekarz się ucieszył, że to nie anemia, przepisał coś na wzmocnienie, 'olał’ temat. Szukałam jednak dalej, bo ciągle czułam się źle. Przeczytałam, że nadmiar żelaza może być pierwszym sygnałem alarmowym organizmu. Sygnałem, że uaktywniła się bardzo częsta w naszej populacji choroba genetyczna – hemochromatoza. W przebiegu tej choroby genetycznej, organizm gromadzi duże ilości żelaza i ferrytyny. Ferrytyna zgromadzona w narządach uszkadza je, prowadząc do systematycznej utraty zdrowia. Leczenie opiera się na obniżeniu poziomu ferrytyny do bezpiecznego poziomu. Liczy się wczesna diagnoza, którą stawia się na podstawie prostego badania genetycznego – nie czekałam, zrobiłam to badanie prywatnie. Mój wynik badania genetycznego jednoznacznie potwierdził obecność genu hemochromatozy. Trafiłam na dobrego specjalistę – hematologa, który właśnie w tym momencie zlecił mi badanie z krwi poziomu….ferrytyny (wcześniej nie słyszałam o takim badaniu)! Wyjaśnił, że ten wskaźnik dokładnie pokaże ile żelaza jest już zmagazynowanego w moich narządach. I uświadomił – jeśli wynik wyjdzie zawyżony, oznacza to, że żelazo już działa toksycznie i uszkadza moją wątrobę, trzustkę, stawy, kości, a nawet przysadkę mózgową! Trzeba będzie zacząć szybko działać, aby ją obniżyć do optymalnego, bezpiecznego poziomu i odciążyć moje organy. Wynik badania ferrytyny u mnie nie był w górnej granicy normy – lekarz już zalecił ją obniżyć. Miałam wykonany upust krwi. Jaki jest optymalny poziom ferrytyny? 'Im niżej tym lepiej’ (oczywiście jeśli wynik mieści się w normie). Na co dzień nie zdajemy sobie sprawy jak bardzo toksyczna jest dla nas ferrytyna. Podwyższona ferrytyna może prowadzić do marskości i raka wątroby, rozwoju cukrzycy, ale także nadciśnienia i zwiększonego ryzyka zawału. Międzynarodowe wytyczne są jasne: podwyższona ferrytyna to bezpośrednie wskazanie do wykonania testu genetycznego na hemochromatozę! [1] Dlaczego mężczyźni żyją krócej, częściej chorują na nadciśnienie i umierają na zawał serca? Ponieważ nie mają miesiączek! Nie sądziłam, że miesiączki mogą mieć jakiś pozytywny aspekt 😀 A tymczasem pomagają nam – kobietom co miesiąc pozbywać się toksycznego, zbędnego żelaza. U mnie niestety to nie wystarcza – ze względu na działanie genu hemochromatozy, żelazo gromadzi się szybciej niż jestem w stanie się go pozbyć… Wiele osób poleca 'nabijanie’ ferrytyny do górnej granicy normy… Sugerują, że zapewni to dobre samopoczucie. To jest błąd! Spójrzmy na normy ferrytyny: Kobiety: 15 – 150 ug/l Mężczyźni: 20 – 200 ug/l W leczeniu hemochromatozy poziom ferrytyny zbija się do poziomu 50ug/l. I taki poziom uznaje się za optymalny! Normy ferrytyny dla kobiet są niższe niż dla mężczyzn. Kobiety powinny jednak stale kontrolować poziom zmagazynowanego żelaza – szczególnie po okresie menopauzy, czyli wtedy, kiedy miesiączki zanikają. W tym okresie życia poziom żelaza może nagle wzrosnąć, ujawniając hemochromatozę. Jeżeli kobieta miesiączkuje, a mimo to na wyniku widnieje ferrytyna powyżej normy – jest to bardzo niepokojące. Musi być jakiś dodatkowy czynnik, który powoduje wzrost ferrytyny. Prawdopodobnie oznacza to obecność genu hemochromatozy. Warto wtedy jak najszybciej przeprowadzić badanie genetyczne. Czy wiesz, że…? 3-krotne oddanie krwi w ciągu roku obniża u młodych mężczyzn stężenie ferrytyny (nagromadzonego żelaza) do poziomu stwierdzonego u miesiączkujących młodych kobiet. Równocześnie ryzyko zawału serca zmniejsza się 7-krotnie! [2]. Dobrze pamiętać, że normy oraz jednostki mogą się różnić w zależności od laboratorium i zawsze należy odnosić się do danych znajdujących się na aktualnym wyniku badania krwi! [1] AASLD Practice Guideline, Diagnosis and Management of Hemochromatosis: 2011 Practice Guideline by the American Association for the Study of Liver Diseases [2] T. Podolecki, J. Wasilewski, Potencjalna rola żelaza w etiopatogenezie choroby wieńcowej, „Choroby Serca i Naczyń” 2009, t. 6, nr 4. Żelazo (Fe) to jeden z najważniejszych mikroelementów. Ma wpływ na układ krwionośny oraz ogólną sprawność naszego organizmu. W warunkach dużej podaży nasz organizm magazynuje żelazo, a uwalnia gdy zapotrzebowanie jest większe niż jego podaż. Według badań amerykańskich specjalistów z AAP (Amerykańska Akademia Pediatrii) niedokrwistość z niedoboru żelaza najczęściej pojawia się w okresie dojrzewania oraz u niemowląt między 6. a 20. miesiącem życia. Metabolizm żelaza i jego zasoby u niemowląt Większość tj. 75-80% żelaza ustrojowego znajduję się w hemoglobinie czerwonych krwinek, około 10 % w białkach niehemowych (mioglobina, cytochromy), a pozostałe 10-15% w białkach zapasowych (ferrytyna, hemosyderyna). Transport żelaza od matki do płodu odbywa się poprzez łożysko i jest najaktywniejszy w czasie trzeciego trymestru, kiedy to przypada około 75 mg Fe/kg masy ciała dziecka. Przez pierwsze miesiące życia dziecko zużywa zapasy żelaza na intensywny wzrost organizmu. Warto zaznaczyć, że zgromadzone prenatalne rezerwy żelaza wystarczają na około 4-6 miesięcy u niemowląt urodzonych o czasie i około 2-3 miesiące u wcześniaków. Wpływ niedoboru żelaza i niedokrwistości Wyniki badań na temat wpływu niedoboru żelaza i niedokrwistości u niemowląt na rozwój psychomotoryczny w późniejszym wieku są niejednoznaczne, aczkolwiek dzieci u których stwierdzone były niedobory żelaza i/lub niedokrwistość miały zaburzenia zachowania i funkcji poznawczych. W okresie szybkiego rozwoju układu nerwowego u niemowlęcia niedobór żelaza zaburza metabolizm w neuronach, wytwarzanie neurotransmiterów, mielinizację i funkcjonowanie pamięci. Rozpoznawanie niedoboru żelaza Początkowo niedobór żelaza jest niezauważalny zewnętrznie – zmiany następują w organizmie, obniża się jedynie stężenie ferrytyny w surowicy krwi (bezobjawowy okres utraty żelaza). Następnie obniża się zawartość żelaza w hemoglobinie i zawartość żelaza we krwi. Gdy ilość żelaza jest niewystarczająca do produkcji hemoglobiny (niedokrwistość z niedoboru żelaza), pojawiają się objawy zewnętrzne: bladość skóry i śluzówek, łamliwe paznokcie i/lub wypadanie włosów, bolesny i/lub wygładzony język, niewyjaśniona męczliwość lub „brak energii”, niewyjaśnione ogólne osłabienie, pogorszenie koncentracji u starszych dzieci, tachykardia, upośledzone łaknienie u niemowląt, spaczone łaknienie u starszych dzieci. Badanie fizykalne dziecka i podstawowe badanie krwi (morfologia) są prostym sposobem na ewentualne rozpoznanie niedoboru żelaza czy niedokrwistości. Niedokrwistość z niedoboru żelaza u dziecka w wieku 12-35 miesięcy rozpoznaje się, gdy Hb <11,0 g/dl oraz dodatkowo występuje obniżenie MCHC, MCH, MCV i obniżenie stężenie ferrytyny. Zapobieganie niedoborem – zalecenia Po 4 miesiącu życia u niemowląt karmionych piersią zaleca się suplementację 1mg Fe/kg/ starszych niemowląt między 6. a 12. miesiącem życia (RDA dla Fe to 11mg/dobę) pośród pokarmów uzupełniających powinno znaleźć się czerwone mięso (np. chuda wołowina, cielęcina), jajka i warzywa bogate w żelazo (boćwina, burak, jarmuż, pietruszka liście, szczaw, szczypiorek, szpinak).U dzieci w wieku 1-3 lat najlepiej by całościowe zapotrzebowanie tj. 7 mg Fe/dobę realizowane było z diety (czerwone mięso i podroby oraz warzywa bogate w żelazo, a dodatkowo w witaminę C wspomagającą wchłanianie tego pierwiastka). Niedobory żelaza i sama niedokrwistość są częstym problemem w naszej populacji. Zarówno u dorosłych jak i dzieci można zapobiegać tym niedoborom poprzez odpowiedni dobór produktów w codziennej diecie. Wystarczy urozmaicić naszą dietę w kilka produktów obfitujących w ten esencjonalny mikroelement. Zapisz się na newsletter! Chcę otrzymywać od na podany przeze mnie adres e-mail informacje (w tym marketingowe i handlowe) dotyczące serwisu, a także innych podmiotów współpracujących z portalem zgodnie z Polityką Prywatności - Sylwia StanclikAbsolwentka dietetyki na Śląskim Uniwersytecie Medycznym

niska ferrytyna u dziecka forum